Syrah – širaz – vino koje vlada vinskim svetom

Brojne su legende o poreklu ove sorte, ali najveravatnije potiče iz doline Rone u Francuskoj. Proširio se na sve kontinente i pobrao pohvale. Australija, Južno Afrička Republika, Kalifornija, Argentina su neki od novih vinskih sila koje su “prigrlile” shyrah.

List syraha.

Vršci mladica su uspravni, spljošteni, paučinasto beli s karmin-crvenkastim rubovima. Mladica je žljebasta, zelena s tamnijim crvenkastim prugama, paučinasta. Cvet je dvopolan, te pravilan.

Mladice syraha.

Odrasli list je srednje velik, okrugao, peterodelan s dubokim sinusima, ponekad pokoji preklopljen, a sinus peteljke otvoren najčešće u obliku lire ili slova „U“. Lice je blistavo zeleno, a naličije svetlije, retko paučinasto sa svetlijom rebrastom nervaturom, blago crvenkasto nijansiranom. Peteljka lista je duga, tanka, zupci srednji do veliki

Zreo grozd je srednje velik, cilindričan, najčešće izdužen, kompaktan, do kolenca odrvenele izdužene peteljke. Zrele bobice su okrugle do ovalne, srednje velike do male, izrazito tamnoplavo obojene s obilnom pepeljkom. Meso je sočno, slatko.

Rozgva je rebrasto uglasta, srednje dugih članaka, kestenjastocrvenkastih i tamnije nijansiranih kolenaca. Rast je srednje bujnosti, dobar.

Još neka važna svojstva

Syrah je sorta koja najbolje rezultate daje na toplim strukturnim tlima, s dobrim kapacitetom za vodu u uslovima tople klime.

Oplodnja je redovita. Dozreva krajem drugog odnosno ranog trećeg razdoblja. Uspešno se širaz grozduzgaja pri primeni niskih i povišenih sistema uzgoja uz primenu kratkog reza. Pri mešovitom rezu daje lošije rezultate u pogledu kvaliteta roda.

Rodnost je osrednja, solidna.

Osjetljivost na biljne bolesti je osrednja, a visoka na grinje. Izrazito je osjetljiva sorta na sušu i klorozu.

Srodnost s podlogama je dobra.Preporučuju se otpornije i bujnije podloge, kao što su R 140, 41 B, 333 EM

Tipična je vinska sorta koja daje vina osrednje do visoke kakvoće, što ovisi o uslovima okoliša.

Nakuplja 18-25% šećera, s ukupnom kiselošću od 6,0 do 8,0 g/l. Daje snažna, ekstraktivna, obojena vina prikladna i za kupažu.

Syrah u vinogradima diljem sveta

Syrah se danas uzgaja u mnogim vinogradarsko-vinarskim zemljama diljem sveta. Ukupna površina koju zauzima Syrah kao sorta grožđa iznosi oko 776.900 ha. Najviše ga nalazimo u Francu skoj, tačnije u severnoj dolini Rhône (57% ukupnih svetskih nasada), zatim u Australiji (oko 33%), te SAD-u, tačnije Kaliforniji (oko 6.7%). Ostatak nasada nalazi se u Argentini, Čileu, Španiji, Italiji, Portugalu.

Syrah – širaz – vino koje vlada vinskim svetom

Francuska

širaz mapaSyrah se u Francuskoj uzgaja u dolini Rhône i to uglavnom u njenom severnom delu. Vina koja su proizvedena od Syraha su se s vremenom uvelike promenila, i to prvenstveno zbog malog pomaka lokacije uzgoja, a promenili su se i ukus i kvaliteta.

U severnim predjelima Rhône od Syraha se stvaraju izuzetna vina kao što su Hermitage i Côte-Rôtie. Syrah je ujedno jedina dozvoljena crvena sorta u severnoj dolini Rhône.

Godine 1968. postojalo je svega 2.700 hektara vino – grada Syraha u Francuskoj i to prvenstveno u severnom delu doline Rhone koja u to vreme nije uživala preteranu pažnju u svetu vina. Nakon što je severna dolina Rhone “otkrivena” od strane vinskih notara 1970. godine, površine pod Syrahom počele su se povećavati. Ovaj je trend dobio svoj polet tek 80-ih i 90-ih godina 20. veka, kada je uticajni američki vinski kritičar Robert M. Parker Jr., počeo proizvođačima deliti bodove za vina proizve – dena u Rhôni.

Za savršeno vino vinari bi dobili 100 bodova. Popularnost australskog Shiraza je također odigrala veliku ulogu pri izvozu francuskog Syraha na tržište. Godine 1988. Francuska je imala 27.000 hektara zemlje prekrivene nasadima Syraha, a 1999. ta se brojka popela do 50.700 hektara. Danas se u Francuskoj pod nasadima Syraha nalazi oko 67.500 hektara, čime je Syrah zauzeo peto mesto na lestvici najuzgajanijih sorata u Francuskoj.

Danas se Syrahova vina proizvedena u severnoj dolini Rhone mogu staviti u rang s najboljim vinima iz Bordeauxa i Burgundije. Razvoj i prepoznatljivost neizbežno omogućuju proizvođačima podizanje cene, no ono najbolje u prošlosti je bilo podcenjeno. To su vina iste strukture i sposobnosti dozrevenja kao i clareti na bazi caberneta (zapravo još energičnije građe) i njihovi ukusi ne podsećaju na druga vina u Francuskoj.

Vina proizvedena od Syraha obično su vrlo aromatizirana s izraženom punoćom ukusa. Raznolikost mirisnih nota i ukusa zavisi o podneblju u kojim se Syrah uzgajaoOd drugih vina kontroliranog podrekla sorte Syrah iz severne Rhone, Hermitage je tradicionalno najveći i najmesnatiji. Iako čvrste konstrukcije, tim vinima ne nedostaje elegancije i otmenosti, a voćni ukus može biti iznenađujuće blaži od norme – više jagode nego boravnice. Chave je dobar proizvođač, dok je Hermitage proizvođača La Chapelle iz Jabouleta, čija loza raste uz celu Rhônu, guste teksture i izuzetno tamne boje.

Côte-Rôtie je appellation koji je izazvao puno iznenađenja proteklih godina. Tri vrhunska vina Guigala iz samo jednog vinograda: La Mouline, La Landonne i La Turque. Ova su vina halucinogeno koncentrirani izrazi čistog Syraha koji se prodaje po vrtoglavo visokim cenama.

U južnoj Rhône, i dalje prema Languedocu, Syrah se meša sa mnogim drugim crnim sortama grožđa, od kojih je najvažnija Grenache. U tim vinima Syrah ne mora biti pojedinačno prepoznatljiv ukoliko proizvođač nije dodao posebno velik postotak Syraha.

Dok prethodni delovi severne doline Rhône nisu bili u potpunosti iskorišteni za uzgoj Syraha, veću ekpanziju je doživio južni deo Rhône koji je površinski bio puno veći od severa. Dok je južni deo proizvodio nekoliko vina čiji je glavni sastojak bio isključivo Syrah, udio Syraha u ostalim vinima u istoj regiji tek je bio u usponu. Languedoc-Roussillon je koristio Syrah kako bi proizveo vino slično onom u južnom delu Rhône s Greanchom i australijskim Cabernet Sauvignonom.

Australija

Syrah je 1832. godine u Australiju donio James Busby, imigrant koji je sa sobom iz Europe ponio sadnice upravo ove sorte. Od tad pa sve do danas, sortu koju u Europi nazivamo Syrah, u Australiji nazivaju Shiraz (engl. Shiraz). Danas je Shiraz najpopularnije crno grožđe u Australiji, no nije oduvek nosio taj epitet. Godine 1970. bela su vina bila toliko popularna da su uzgaji – vači čupali iz zemlje crne sorte kao što su bili Shiraz i Grenache, kako bi zasadili neku od brojnih belih sorata. Posljednjih 20-tak godina australski Shiraz značajno utiče na proizvodnju vina svetske klase.

Shiraz je najčešće sađena sorta u Australiji koja ujedno ima drugi po veličini nasad Shiraza u svetu posle Francuske. U sezoni 2005-2006., Austra lija je imala 41.115 hektara vinograda zasađenih Shirazom od kojih je 39.087 hektara bilo dovoljno staro da bi dalo kvalitetan urod. Ti su čokoti nosili 422.430 tona grožđa.

U svom svakodnevnom izdanju Shiraz je prilično jeftina vrsta vina s prenaglašenim okusom hrasta tako da karamelasta slatkoća koja ostaje u ustima može brzo dosaditi. No, postoje proizvođači koji o Shirazu stvaraju lepšu sliku.

U toplijim krajevima zemlje, kao što su doline Hunter i Barossa, upravo je Shiraz najgušće, najraskošnije vino voćnog okusa od svih australijskih crnih vina. Charles Melton i St. Hellet Old Block Shiraz (tako nazvan jer je napravljen od grožđa s osobito uvaženih parcela) znakoviti su predstavnici stila Barossa.

širaz australijaCrvena zemlja u Coonawarri je odličan rasadnik za Shiraz kao i za Cabernet Sauvignon. Na tom području uspješno i u velikim količinama Penfold uzgaja svoje crne sorte. Njegov Grange jedan je od najveličanstve – nijih australskih Shiraza. Ovo je vino 1951. godine prvi puta proizveo Max Schubert, te ujedno dokazao da je okus bolji što je grožđe starije.

Ova je zemlja pogodna i za blaga aromatična vina na bazi Shiraza, te za Wynnsovepristupačne proizvode voćnog ukusa koji ne koristi sivi hrast. Zajendo s Penfoldo vim Grangeom, jednim od najveličanstvenijih australskih Shiraza, ide i vinarija Hill of Grace u Barossi. Ovde posađeni čokoti stari su više od stotinu godina i od njih se dobiva mala količina izvrsnog sočnog, rezonantnog i kompleksnog vina koje traje godinama.

Hladnije regije Zapadne Australije, npr. regija Margaret River, proizvode Shiraz s marginalno malo alkohola u sebi, slično kao francuska vina.

Nedavno su Shirazovi proizvođači počeli dodavati 4% Viognera kako bi dodali note marelice. Kako je dodan samo mali postotak nove note butelja vina nije se morala etiketirati drugim imenom. No danas, odnosno u poslednjih pet godina postalo je moderno da se vina kojima je dodana aroma marelica etiketiraju kao Viogner vina.

Južnoafrička Republika

Kao i u Australiji, i u Južnoj Africi je bilo potrebno dosta vremena kako bi se uzgajivači uverili da je Syrah, odnosno Shiraz, sorta grožđa koju treba shvatiti ozbiljno. Tako su proizvođači u Capeu (najvažnijoj vinogradarsko-vinarskoj regiji u JAR-u), nadahnuti uspehom postignutim u drugim krajevima, počeli podizati impresivne vinograde Syraha. Tako je Syrah danas jedna od najzastupljenijih sorata u Južnoj Africi. Syrah se kao sorta kojoj odgovaraju sparni klimatski uslovii kakvi vladaju u većini južnoafričkih regija, ubrzo uspešno prilagodio i dao zadovo – ljavajuće rezultate.

Sjedinjene Američke Države

Ako je verovati istorijskim navodima Charlesa Sullivana, prvi čokoti Syraha na područje Kalifornije doneseni su 80-tih godina 19. veka. No, era Syraha kakvog danas poznajemo u Kaliforniji započela je gotovo ceo svek kasnije, tačnije, sredi – nom 70-tih godina 20. veka.. Tada se njegovim uzgojem počela baviti grupa vinogradara koji su se nazvali “Rhônskim rendžerima”. Godine 1985. u Kaliforniji je bilo oko 400 ha nasada Syraha, 1997. oko 8.000 ha, a tri godine kasnije ta je površina iznosila oko 28 800 ha. Danas se pod Syrahom nalazi oko 52.060ha.

Većina čokota Syraha u Sjedinjenim Američkim Državama danas, zasađena jširaz kalifornijae u Kaliforniji. No, velik broj čokota ove sorte nalazi se i u saveznoj država Washington gde je introduciran 1985. godi ne od strane Woodinville,Washington Columbia Winery. Iako je posljednjih godina sve poznatiji, Syrah se nije ustalio kao osobito važna sorta. Naime, zbog drugačijeg terriora u odnosu na severnu Rhônu, Syrah je u Kaliforniji promenio svoju strukturnu komponentu. Tako se u dosa – dašnjim pokušajima uspelo stvoriti vino francuskog nivoa kiselosti i pamtljivo aromatičnog voćnog ukusa. No, nije postignut onaj stepen ekstrakta kao kod najuspješnijih Hermitagea i Côte-Rôtiea. Dve su vinarije u tome do sada uspele: Qepé u Santa Barbari i Joseph Phelps u Napa Valley.

Važno je napomenuti i kako se u toplim krajevima, ako što je Napa, vino meša s ostalim rhônskim brendovima. Nasuprot tome, brdovita područja pokušavaju proizvesti vina koja bi mogla zavisiti o samima sebi, što bi značilo da se ne bi mešala sa drugim sortama.

Argentina

Argentina je jedna od vodećih vinogradarsko-vinarskih zemalja sveta. Vinova se loza uzgaja u mnogim njenim regijama u kojima vladaju gotovo idealni uslovi za njen uzgoj. Pustinjska klima koja onemogućava razvoj bolesti, obilje vode koja dolazi s Anda, te kombinacija vrućih i sunčanih dana s hladnim noćima pravi su raj za mnoge sorte koje ovdje ostvaruju sav svoj potencijal. Najveća vinogradarsko-vinarska regija je Srednja zapadna regija u kojoj se nalazi oko 75% ukupne površine argentinskih vinograda. U ovoj regiji kao vrlo zastupljenu sortu, pored Malbeca, Cabernet Sauvignona i Chardonnaya, možemo naći i Syrah.

Kao i u mnogim drugim zemljama, i u Argentini je bilo potrebno vreme kako bi se shvatila prava vrednost i potencijal Syraha. Tako je površina vinograda na kojoj je bio zasađen Syrah 1990.godine iznosila oko 1.000 hektara. Petnaest godina kasnije ta se površina povećala na oko 2.500 hektara. Syrah se u Argentini često meša s drugom crnom sortom, Malbec kako bi se dobilo vino po uzoru na australski Cabernet-Shiraz.

Hrvatska

Syrah je crna vinska sorta koja je na te prostore inrtoducirana 1971. godine iz Francuske, u prvom redu zbog dobre rodnosti, ali i zbog kvaliteta vina koja se dobiju preradom njenog grožđa (jaka obojenost, ugodna aroma, visok sadržaj ekstrakta), zbog čega se koristi za sljubljivanje s vinima kojima ova svojstva nedostaju. Najviše se uzgaja u zadarskom vinogorju i na lokaciji Nadin, gdje ga je uz Grenache, Carignan, Ugni blanc, Cincaulet i neke druge sorte po prvi puta uveo dr. Nevenko Fazinić zajedno sa suradnicima. Otuda se polako, ali sigurno širi i po ostalim vinogorjima. Osim u Primorskoj regiji, uzgaja se i na kontinentu, no ondje ne zauzima značajne površine kao ni značajnu ulogu u proizvodnji vina.

Syrah se nalazi na listi preporučenih sorata za regije: Slavonija, Istra, Hrvatsko primorje, Sjeverna Dalmacija i Dalmatinska Zagora.

Godine 2005. na području Korlata nedaleko Benkovca podignut je vinograd površine oko 100 hektara. Na toj je površini zasađeno 539.000 čokota loze, najviše Syraha, potom Cabernet Sauvignona i Merlota. Ovo je ujedno najveći vinograd na području Hrvatske sa Syrahom kao vodećom sortom. Badel 1862 koja je podigla ovaj impresivni vinograd na području kojim su vladali kamen i neproho – dna makija uz dodatak nadmorske visine od 300 m, planira daljnje proširenje koje bi obuhvatalo dodatnih 200 hektara. Vina iz ovog vinograda prvenstveno su name – njema hrvatskom tržištu na koje vina navedenih triju sorti dospevaju pretežno iz uvoza.

Vina Syrah ili Shiraz na etiketama vina

Syrahova vina podrektlom iz Francuske najčešće se nazivaju prema regijama iz kojih potiču, te na etiketi nose oznaku AOC (kratica od Appellation d’Origine Contrôlée) kao dokaz o kontroliranom podrijetlu koje jamči kvalitetu proizvodnje i samog vina. AOC oznake smiju nositi samo vina Côte-Rôtie, Cornas i Hermitage. Ime Shiraz u pravilu koriste proizvođači u Australiji, dok će se naziv Syrah naći na europskim vinima proizvedenim od ove sorte. Uz samo ime vina vežu se i njihove mirisne i ukusne karakteristike. Tako je na primer “Syrah” sinonim za klasična vina severne doline Rhône, s okusom tanina, elegantna, s velikom količinom voćnih noti. Dok je “Shiraz” u drugu ruku, tipičan za australsku proizvodnju; sadrži više voćne note, veći postotak alkohola, manje očitog tanina u okusu, vrlo je ukusno i dok je još mlado vino, te iznimno slatko. No naravno, ovo nisu pisana pravila za razlikovanje ovih vina.

Ukus i miris

Vina proizvedena od Syraha obično su vrlo aromatizirana s izraženom punoćom ukusa. Raznolikost mirisnih nota i ukusa zavisi o podneblju u kojim se Syrah uzgajao, kao i o tehnikama koje je vinogradar koristio prilikom uzgoja. Aroma Syraha može uključivati bilo koje tamne boje voće: borovnica, crni ribiz, višnja, damaška šljiva, šljiva. Aroma sveže mlevenog bibera posebno je karakteristična za Syrah u severnoj Rhôni.

Ovisno o aromi često varira i boja vina, obično od iznimno tamnog do crvenog vina. Egzotični okusi mogu uključivati sladić, đumbir, tamnu čokoladu, često i cvetni prizvuk poput ljubičica. Dominantni okus metvice karakterističan je za delove južne Australije. S vremenom se te arome postupno lagano izgube, zapravo nadopune se vreskom kao tercijarnonom notom. Sekundarni miris i aroma povezani su s još nekoliko asocijacija čija aroma ima terroir vina. Zrela vina mogu preuzeti nešto nalik okusu divljači starog Pinot noira.

Syrah se može koristiti i za proizvodnju jedne vrste slatkog, džemastog vina s okusom hrasta koje može uverene ljubnitelje belih vina primamiti da ponekad popiju crno vino.

Syrahova temperatura posluživanja je 18 C. To je ujedno i preporučena temperatura pri konzumiranju ili serviranju ovih vina jer tada u potpunosti do izražaja dolaze njihova aroma i ukus. Vina dobivena od Syraha najbilje odgovaraju uz jela s roštilja, bifteke, divljač, suhomesnate proizvode.

preuzeto sa: poljoklub.com